Có nên nặn mụn tại nhà không? Bảng ghi lúc tay muốn chạm lên mặt

Mục	Chi tiết	Căn cứ
Cơn thôi thúc đến ra sao	30 người hay cậy mụn có điểm “thiếu kế hoạch” trên thang đo tính bốc đồng cao hơn 30 người không cậy	2023 PMID 36409553 · B
Tâm trạng phía sau	Ở 56 phụ nữ bị mụn, tính cầu toàn và khuynh hướng ám ảnh cưỡng chế gắn với hành vi gãi, cậy mạnh hơn so với mức độ nặng của mụn	1996 PMID 8742540 · B
Khi tự nặn	Tự gãi hoặc tự nặn dễ để lại sẹo hơn	KDCA · cơ quan
Lấy nhân mụn ở phòng khám	Lấy nhân mụn bằng dụng cụ chuyên dụng được giới thiệu là thủ thuật do nhân viên y tế thực hiện tại phòng khám da liễu	Hội Da liễu Hàn Quốc · hội chuyên ngành
Nghiên cứu về thói quen	Ở 32 người trưởng thành bị mụn do cào gãi (acne excoriée), thêm 8 buổi liệu pháp nhận thức hành vi vào chăm sóc chuẩn làm điểm cậy da giảm nhiều hơn	2022 PMID 32502358 · A

Các nguồn chính thức trong bài đều của Hàn Quốc: Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) và Hội Da liễu Hàn Quốc (Korean Dermatological Association), hội chuyên môn của các bác sĩ da liễu nước này.

Vì sao không nên tự nặn mụn?

KDCA cho biết tự nặn mụn dễ để lại sẹo hơn. Cùng tài liệu đó còn giải thích nếu nặn sai cách khiến bã nhờn vỡ vào bên trong, da có thể bị lõm, gồ ghề.

Chấm trắng nặn ra được là gì?

Hội Da liễu Hàn Quốc mô tả nhân mụn là chất sừng và bã nhờn đọng lại trong lỗ chân lông. Nhìn thấy được không có nghĩa là nên lấy ra; lấy nhân mụn là việc của phòng khám.

Tự nặn ở nhà khác gì lấy nhân mụn ở phòng khám da liễu?

Lấy nhân mụn ở phòng khám da liễu là thủ thuật do nhân viên y tế làm bằng dụng cụ đã tiệt trùng. Thử nghiệm năm 2021 chia 128 người bị mụn mức độ vừa thành các nhóm (PMID 34804358) cũng là kết quả khi bác sĩ xử lý tổn thương mỗi 2 tuần trong lúc người bệnh dùng thuốc kê đơn, nên không thể hiểu là được phép tự nặn ở nhà.

Lúc tay đưa lên mặt thì nên làm gì?

Trước hết hãy ghi giờ, nơi, tâm trạng và vùng da lúc đó, rồi cho đôi tay làm việc khác. Cơn thôi thúc thường đến mà không có kế hoạch trước (nghiên cứu năm 2023 trên 60 người), nên chỉ cần ghi một tuần là bạn sẽ thấy những khung giờ lặp đi lặp lại.

Bảng ghi thói quen khi muốn chạm vào mụn

Ngày và giờ	Ở đâu	Tâm trạng lúc đó (1–5)	Vùng tay chạm tới	Kết quả (nhịn được / chạm / nặn)	Đã làm gì thay thế
Thứ Ba 23:40 (ví dụ)	Trước gương phòng tắm	Hồi hộp tối trước ngày thi, 4	Cằm	Nhịn được	Tắt đèn gương, cầm cốc nước
Thứ Tư 15:10 (ví dụ)	Trước màn hình ở văn phòng	Áp lực hạn chót, 5	Má	Chạm	Rửa tay rồi thoa kem dưỡng ẩm

Việc thay thế sẽ dễ chọn hơn nếu định sẵn từ trước. Cất gương phóng to vào ngăn kéo, và trong những tuần tay hay đưa lên mặt, như đợt tăng ca hay mùa thi, hãy để sẵn trên bàn một thứ để cầm như cây bút hay cái cốc. Sau một tuần, tìm những khung giờ dồn nhiều ô “chạm, nặn” và bắt đầu bằng việc rút ngắn thời gian đứng trước gương vào giờ đó.

Đến lúc nào nên nhờ bác sĩ da liễu giúp?

• Nếu đã cố nhịn mà mỗi tuần vẫn đưa tay lên mặt nhiều lần, chỗ nào chạm vào cũng thành vảy hay vết, hãy mang bảng ghi thói quen đến bác sĩ da liễu.
• Những nốt mụn to, sưng đau hay cục cứng nằm sâu thì đừng động vào mà hãy để bác sĩ da liễu kiểm tra.
• Nếu cơn thôi thúc thường đi cùng lo âu hay tâm trạng chùng xuống, hãy cân nhắc gặp thêm chuyên gia sức khỏe tâm thần bên cạnh bác sĩ da liễu.

Căn cứ của bài, điểm lại

• Trong nghiên cứu năm 2023 (PMID 36409553), 30 bệnh nhân hay cậy mụn có điểm “thiếu kế hoạch” trên thang đo tính bốc đồng cao hơn 30 bệnh nhân không cậy.
• Trong thử nghiệm ngẫu nhiên năm 2022 chia 32 người trưởng thành bị mụn do cào gãi (PMID 32502358), nhóm thêm 8 buổi liệu pháp nhận thức hành vi vào chăm sóc chuẩn có điểm trên thang đo cậy da thấp hơn sau 2 tháng.
• KDCA cho biết tự nặn dễ để lại sẹo hơn, và Hội Da liễu Hàn Quốc giải thích các tổn thương sâu có thể để lại sẹo vĩnh viễn.