Mụn ở mũi là do đâu: ghi lại miếng lột mụn, đệm mũi kính và lúc xì mũi

Thói quen, tình huống	Cần ghi gì	Căn cứ
Sau khi nặn hay cạy	Ngày và cách làm, chỗ đó đỏ bao nhiêu ngày, có để lại vết nâu không	Trong 324 người bệnh mụn ở 7 nước châu Á, 58,2% có vết thâm sau mụn, và ít nhất một nửa kéo dài từ 1 năm trở lên · B (2016)
Lúc tay đưa lên mũi	Tay chạm lên mũi khi nào: lúc học, lúc làm việc, trước gương	30 người bệnh hay cạy mụn có điểm bốc đồng kiểu thiếu kế hoạch cao hơn 30 người không cạy · B (2023)
Độ bóng dầu	Buổi chiều mũi bóng dầu tới mức nào	Ở phụ nữ bị mụn, độ nhờn đi theo lượng bã nhờn mỗi nang lông tiết ra hơn là số tuyến bã đang hoạt động · B (1991)
Đỏ mãi không hết	Thời tiết, rượu bia, đồ ăn nóng vào những ngày mũi và má nóng bừng	Rosacea có đặc điểm là đỏ kéo dài, sẩn và từng cơn nóng bừng ở những vùng nhô ra như quanh mũi, và ở má, cằm, trán · Hội Da liễu Hàn Quốc
Lấy nhân mụn	Tự nặn, hay được lấy nhân ở phòng khám da liễu	Ở phòng khám da liễu có thể lấy nhân mụn, nhưng không nên tự cạy hay nặn nốt mụn đang viêm · KDCA Hàn Quốc

Hôm dùng miếng dán lột mụn hay nặn bằng móng tay thì ghi gì?

Ghi ngày và cách làm (miếng dán lột mụn, móng tay, tăm bông), chỗ đó đỏ trong bao nhiêu ngày và có để lại vết nâu không. Nếu theo dõi thêm xem vài ngày sau có nốt mới mọc lại đúng chỗ đó không, mối liên hệ giữa thói quen nặn và mụn ở mũi sẽ hiện ra trên bảng.

Một khảo sát năm 2016 đánh giá 324 người bệnh mụn ở 7 nước châu Á thấy 58,2% có tăng sắc tố sau viêm, tức là vết thâm để lại sau mụn; ít nhất một nửa kéo dài từ 1 năm trở lên, và 22,3% kéo dài từ 5 năm trở lên. Cũng trong khảo sát đó, người bệnh cho biết những vết thâm này khiến họ khổ sở ngang hoặc hơn cả bản thân mụn, và vết xước do gãi cũng thường gặp. Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) cũng lưu ý rằng tự gãi hay nặn mụn làm sẹo dễ hình thành hơn.

Tay hay đưa lên mũi vào những lúc nào?

Ghi lại thời điểm và nơi chốn tay bạn đưa lên mũi sẽ cho thấy chỗ cần bớt. Có nghiên cứu thấy người hay cạy mụn có điểm bốc đồng kiểu thiếu kế hoạch cao hơn, nên biết “lúc nào” trước khi biết “bao nhiêu” sẽ giúp bớt dễ hơn.

Trong một nghiên cứu bệnh–chứng năm 2023 so sánh 30 người bệnh mụn hay cạy với 30 người không cạy, nhóm hay cạy có điểm cao hơn ở phần thiếu kế hoạch của thang đo tính bốc đồng, và cạy càng nặng thì điểm này càng cao. Điểm trầm cảm và lo âu không khác nhau giữa hai nhóm. Chỉ cần ghi đúng tình huống, như học sinh ôn thi chống cằm rồi sờ lên cánh mũi, hay nhân viên văn phòng vừa nhìn màn hình họp trực tuyến vừa dụi mũi.

Có cần ghi cả đệm mũi của kính và việc xì mũi không?

Hai bên sống mũi, nơi đệm mũi của kính tì vào, cùng cánh mũi và vùng dưới mũi, nơi bạn hay lau bằng khăn giấy, là những chỗ bị cọ xát lặp đi lặp lại, nên hãy đánh dấu riêng. Cách làm là xem những ngày xì mũi nhiều vì viêm mũi dị ứng hay cảm lạnh, hoặc đeo kính cả ngày, có trùng với nốt mới không.

Hội Da liễu Hàn Quốc liệt kê ma sát hay kích thích cơ học, mỹ phẩm gây bít lỗ chân lông, căng thẳng và đổ mồ hôi nhiều là những yếu tố có thể gây ra hoặc làm mụn nặng hơn. Chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu nào xét riêng đệm mũi hay việc xì mũi, nên cột này không nhằm chốt nguyên nhân mà là bản ghi để tìm những ngày trùng nhau. Lúc giao mùa, chỉ cần ghi số lần xì mũi đại khái là “nhiều, vừa, ít” là đủ.

Lẫn với mụn đầu đen hay rosacea thì xem gì?

Nếu chấm đen nằm đều ở từng lỗ chân lông và vùng quanh đó không đỏ, hãy nghĩ tới mụn đầu đen hay bã nhờn; nếu mũi và má hay nóng bừng và đỏ mãi không hết, hãy nghĩ riêng tới rosacea. Ghi lại nhiệt độ, việc uống rượu bia và đồ ăn nóng hay cay vào những ngày bị đỏ sẽ giúp bạn dễ kể khi đi khám.

Hội Da liễu Hàn Quốc giải thích rằng rosacea xuất hiện ở vùng giữa mặt, nhất là những chỗ nhô ra như quanh mũi, và ở má, cằm, trán, với đặc điểm là đỏ kéo dài, sẩn và mụn mủ, cùng những cơn nóng bừng lặp lại, bị khởi phát bởi tia UV, nóng, lạnh, rượu, đồ ăn nóng hoặc kích thích. Trong một nghiên cứu năm 1991 về tiết bã nhờn, độ bóng dầu ở phụ nữ trẻ bị mụn liên quan tới lượng bã nhờn mỗi nang lông tiết ra hơn là số tuyến bã đang hoạt động. Nghĩa là chỉ riêng việc mũi rất bóng dầu thì chưa thể cho biết vì sao mũi nổi mụn.

Bảng ghi thói quen với mũi trong tuần

Ngày	Dán lột mụn hay nặn	Lúc tay đưa lên mũi	Kính (giờ)	Số lần xì mũi	Đỏ hay nốt mới
Thứ Hai	Không	Dụi cánh mũi trong cuộc họp	9	Vừa	Không
Thứ Ba	Nặn 1 nốt bằng móng tay	Trước gương buổi tối	9	Vừa	Chỗ nặn bị đỏ
Thứ Tư	Không	Lúc ôn thi	10	Nhiều (viêm mũi dị ứng)	1 nốt mới ở cánh mũi
Thứ Năm	Dán lột mụn	—	4	Nhiều	Sống mũi đỏ
Thứ Sáu	Không	—	9	Ít	Chỗ nặn để lại vết nâu
Thứ Bảy	Không	—	0	Ít	Không
Chủ Nhật	Không	Trước gương buổi tối	0	Ít	Không, có chụp ảnh

Hết tuần, chỉ cần đánh dấu xem đỏ hay nốt mới có trùng với những ngày nặn hoặc có lúc tay đưa lên mũi, những ngày đeo kính lâu hay xì mũi nhiều hay không. Chọn thói quen trùng nhiều nhất, tuần sau chỉ bớt riêng thói quen đó và so sánh bằng cùng một bảng.

Khi nào nên để bác sĩ da liễu xem vùng mũi?

• Nếu chỗ đã nặn cứ sưng dần, to ra và đau, hãy thôi động vào và đi khám bác sĩ da liễu.
• Nếu mũi và má đỏ nhiều tuần không hết và cứ nóng bừng từng cơn, hãy để bác sĩ da liễu kiểm tra xem có phải rosacea không.
• Nếu bạn thấy khó tự dừng thói quen cạy, hãy trao đổi với bác sĩ da liễu về điều đó cùng với tình trạng da.
• Nếu vết nâu sau khi nặn mấy tháng vẫn không mờ đi, hãy cân nhắc khám bác sĩ da liễu.

Bài này dựa trên những số liệu nào?

• Khảo sát năm 2016 ở 7 nước châu Á (324 người bệnh mụn) thấy 58,2% có tăng sắc tố sau viêm do mụn, và 22,3% kéo dài từ 5 năm trở lên.
• Nghiên cứu bệnh–chứng năm 2023 thấy 30 người bệnh mụn hay cạy có điểm bốc đồng kiểu thiếu kế hoạch cao hơn 30 người không cạy.
• Hội Da liễu Hàn Quốc giải thích rằng rosacea biểu hiện bằng tình trạng đỏ và nóng bừng kéo dài quanh mũi, ở má, cằm, trán, bị khởi phát bởi những yếu tố như nóng, tia UV và rượu.